Historia ewolucji zasłon

      Zasłony okienne, rzecz zadziwiająca, nie mają długiej historii. W rzeczywistości zasłony w postaci takiej, jaką znamy, istnieją zaledwie od 300 lat. Jeszcze w średniowieczu okna szklane należały do rzadkości; wyjątek stanowiły tu domy ludzi bogatych. W domach uboższych były wywietrzniki, jak je nazywano - małe, wąskie otwory, z których wydobywał się dym i wyziewy, a napływało świeże powietrze i nieco światła. Mogły być zasłaniane natłuszczonym lub nawoskowanym papierem i rogowymi lub drewnianymi okiennicami, nie było jednak żadnych zasłon.  

      Średniowiecze było wspaniałą epoką w dziejach tkanin dekoracyjnych. Zimne, wilgotne ściany zamków i pałaców zdobiono tymi precyzyjnie tkanymi scenami z polowania i mitologicznych opowieści. Szlachta nie żałowała pieniędzy na tapicerce nie tylko z uwagi na swój status społeczny, ale także, dlatego, że tkaniny można było przewozić do innych posiadłości. Wokół łoża stosowano często draperie, żeby wydzielić jakiś zaciszny kąt w komnacie i chronić się przed przeciągami. Nawet przy drzwiach wieszano zasłony, okna jednak w owym czasie były zawsze odsłonięte.

Ruchome draperie

Z końcem XV wieku wędrówki między rezydencjami ograniczyły się znacznie. Wokół łoża rozwieszano coraz bardziej wyszukane zasłony. Dopiero jednak w XVI wieku zaczęły się pojawiać zasłony okienne wykonane z jednego kawałka materiału. Zawieszano je na żelaznym pręcie i przytrzymywano pierścieniami lub wiązaniami.

Kształtowanie się stylu

W XVII wieku bogata szlachta częściej stosowała zasłony i draperie. Dotyczy to szczególnie dworu francuskiego w Wersalu. Narastające zainteresowanie harmonią i symetrią zaowocowało tu pierwszymi próbami „dekorowania" okien. Jednak w innych domach zasłony nadal miały zazwyczaj charakter utylitarny. Wykonywano je przeważnie z delikatnej tkaniny i służyły raczej jako osłona przed słońcem niż zabezpieczenie przed przeciągami. Żeby chronić się przed przeciągami, rozwieszano nocą w niszach okiennych specjalne maty. 

      W Anglii aż do schyłku XVII wieku zasłony okienne należały do rzadkości, a i wtedy stosowano je jedynie w bogatych domach. Pod koniec XVII wieku zasłony zaczęto rozsuwać na boki. Było to częściowo wyrazem bardziej symetrycznego podejścia do aranżacji wnętrz. Nowy typ zasłony stosowano również w zamożnych domach. Zasłonę tę podciągano w górę za pomocą sznurów, by tworzyła u góry okna nieforemny fałd. W skromnych domach zasłony szyto z ciemnej, wełnianej tkaniny.

Rokoko i wpływy klasyczne

Wiek XVIII rozpoczął okres nowej estetyki. We Francji był nim lżejszy styl rokoko, który powstał jako reakcja na kapiący od złotych ozdób styl barokowy, charakterystyczny dla dworu francuskiego w poprzednim stuleciu. W Anglii był to okres panowania stylu georgiańskiego, z jego klasycznymi wpływami. Po raz pierwszy powszechne stało się zastosowa­nie zasłon, czy to rozsuwanych na boki, czy w wersji podcią­ganej do góry. 

      Zasłony wieszane wokół łoża były wykonane z przepięknych i kosztownych tkanin - takich jak bawełniany chintz sprowadzany z Indii, adamaszki i aksamity z Włoch oraz prześlicznie tkane jedwabie z Francji. W owym czasie zaczęto także stosować story, zarówno w postaci rolet, jak i żaluzji. Z końcem tego stulecia zaczęła się moda na zasłony wiązane na sposób włoski. Zasłony te przymocowywano z tyłu za pomocą sznura, dzięki czemu unosiły się w górę i ukośnie rozsuwały na boki, kiedy pociągano za sznur.

Ten miedzioryt z początku XIX stulecia stanowi połączenie wielu modnych elementów ówczesnej epoki. Fałdziste lambrekiny z frędzlami i długie aż do ziemi treny zwisają z ozdobnych mosiężnych karniszy wyposażonych w precyzyjnie wykonane kwiatony.

Styl regencji

Na początek XIX stulecia wpływ wywarł francuski styl empire, któremu w Anglii odpowiadał okres regencji. Okna dekorowano warstwowo: ciężką draperię zarzucano na ozdobne drążki, by uformować fałdzisty lambrekin, który następnie łączono z kolorowymi, jedwabnymi lub wełnianymi zasłonami. Pod nimi umieszczano często koronkowe lub muślinowe firanki oraz story. W latach 40 - tych XIX stulecia owe fantazyjne, fałdziste lambrekiny zastąpiono lambrekinem innego rodzaju - sztywnym pasem tkaniny o dekoracyj­nym kształcie, który można było odpowiednio opuszczać na okno, ograniczając tym samym światło.

Rewolucja przemysłowa

Zasłony stały się po raz pierwszy powszechnie dostępne, kiedy na skutek rewolucji przemysłowej zaczęto masowo produkować wyposażenia do mieszkań. Niesłychanie przeładowany wystrój okienny z epoki wiktoriańskiej pojawił się po raz pierwszy w latach 60 - tych XIX stulecia, a w latach 70 zyskał dużą popularność. Okna dekorowano wielkimi mosiężnymi karniszami, fałdzistymi lambrekinami, trenami, zasłonami, wiązaniami, sztywnymi lambrekinami i koronkowymi firanami, a wszystko to ozdobione było przepysznymi wstęgami i dodatkami, co zwykle nadawało wnętrzom ponury wygląd. Styl ten zaczął zanikać z końcem lat 90 - tych XIX stulecia. W tym okresie gusty zaczęli kształtować wpływowi projektanci z grupy Sztuk i Rzemiosł (Arts and Crafts), tacy jak William Morris i C.F.A. Voysey, którzy preferowali podejście charakteryzujące się czystością i prostotą.

Nowe włókna i barwniki

Z początkiem lat 20 - tych XX wieku wpływy wiktoriańskie zanikły. Natomiast nowe kierunki w produkcji włókien i barwników przyczyniły się do wprowadzenia tkanin, które bez trudu można utrzymać w należytym stanie. Tworzono nowe interesujące desenie drukowane i pojawiło się o wiele prostsze podejście do sposobu dekorowania okien.

      Style obowiązujące w dawnych epokach wciąż mają inspirujący wpływ na wygląd zasłon. Ostatnio nastąpił powrót do dekorowania okien w sposób wyszukany za pomocą fałdzistych lambrekinów, trenów i ozdobnych karniszy, choć w nieco mniejszej skali, żeby wszystko to pasowało do dzisiejszych skromnych wnętrz mieszkalnych. Dysponujemy obecnie wielkim wyborem stylów i tkanin - może to jednak utrudnić wybór zasłon. Tak więc za każdym razem należy decydować się na takie zasłony, które będą dopełniały styl wnętrza mieszkalnego, a zarazem będą praktyczne w codziennym użytkowaniu.

 

Draperie stosowano przy drzwiach w celu ochrony przed przeciągami na długo przed pojawieniem się zasłon przy oknach. Ciężkie tkaniny, które cechują tradycyjne, gobelinowe wzory, najbardziej nadają się do tego, żeby stosować je w tego rodzaju stylowym schemacie.